Werken aan je relatie

 

Toen mijn vrouw en ik jaren geleden  samen op kanocursus in Florida gingen, wilde de cursusleider ons uit elkaar halen; liever niet samen in de kano. De open kano wordt in Amerika ook wel de ‘divorce boat’ genoemd. Wij waren het er niet mee eens, want het was juist onze bedoeling om met elkaar te peddelen. Ik denk dat  de cursusleider al vaker echtparen had meegemaakt waarmee het niet zo soepel liep in het wankele bootje.  

 

We leven in een complexe samenleving en onze activiteiten raken steeds meer verbonden met technologie. De maatschappij verandert, de man-vrouwverhouding is anders. De grens tussen werk en privé en daarmee tussen inspanning en ontspanning is er gewoonweg niet meer. De stress gaat niet meer vanzelf weg, dus mensen blijven zich gejaagd voelen. We raken eerder geprikkeld en verliezen ons geduld; wat direct merkbaar is in de relatie. 

Van de Nederlanders boven de 20 jaar wonen er 60% samen, 25% hebben een latrelatie en er zijn 3 miljoen alleenwonenden. In Nederland zijn 300 scheidingen per dag, waarvan er 33% binnen een jaar weer bij elkaar komen.

 

Tijdens een van mijn bijscholingen over relatietherapie werd er een interessante lezing gegeven door Jean-Pierre van de Ven. Hij is psycholoog en al 18 jaar relatietherapeut. Hij schreef hier een aantal boeken over. In zijn laatste boek “Waarom luister je niet”? behandelt hij enkele (heel herkenbare) gevallen uit zijn praktijk en hij maakt veel duidelijk over de communicatie in een relatie:

Van de Ven: “Waarom luister je niet? Deze vraag is toonaangevend voor alles wat er mis kan gaan in de communicatie tussen twee mensen die van elkaar houden en die een duurzame relatie met elkaar hebben. Het is geen vraag maar een mededeling; ‘ik merk dat je niet naar me luistert’. Er zit een bepaalde machteloosheid in. Een ‘waarom’ vraag is een vraag die verantwoording oproept en die daarom vaak als een aanval wordt gezien; je geliefde reageert vanuit de verdediging. Er zit bovendien een verwijt in verborgen; je luistert niet naar me, dus je hebt geen aandacht voor me. Wat je bereikt is dat degene die het verwijt krijgt zich van je afwendt. Het woordje ‘niet’ zal ook niet echt voor verbetering zorgen, de kans is groot dat het terugkrijgt: dat weet ik niet, dat gaat je niks aan, zeur niet zo”.

 

De Duitse filosoof en dichter Nietzsche noemde liefde; ‘de projectie van een ideaalbeeld op iemand anders die daar wel wat op lijkt’. Hij schreef ook: Het is niet het gebrek aan liefde, maar het gebrek aan vriendschap dat een huwelijk doet stranden”.

 

Volgens van de Ven zijn relatieproblemen problemen in de communicatie. Hij heeft het dan ook over communicatieremmers en communicatiehelpers.

  

Communicatiehelpers

 Een grote communicatiehelper is het verduidelijken van een aantal zaken. In een relatie moeten er een heleboel dingen geregeld worden, maar maak ook eens duidelijk hoe jullie je relatie definiëren. Wat betekent het feit dat jullie een stel vormen? Betekent dit dat jullie altijd bij elkaar zullen blijven? Dat jullie alleen seks hebben met elkaar? Dat jullie samen de baas zijn, of juist een van jullie? Zo ontstaan er in elke relatie honderden vragen. En als mensen met elkaar praten dan komen er oplossingen. Er worden compromissen gesloten en er wordt onderhandeld. Relatieproblemen ontstaan als mensen niet uit de onderhandelingen komen.

 

Het is handig om een aantal regels af te spreken om te voorkomen dat het escaleert. Geef elkaar de tijd om te spreken en geef als luisteraar ruimte (voorkom dat je voor je beurt gaat spreken of je aangevallen voelt).

Als je praat let er dan op dat je niet in de ‘verwijt’ modus praat, dat wekt ergernis op bij je partner. Vermijd uitdrukkingen als ‘nooit’ en ‘altijd’, want ze geven je partner de indruk dat jij vindt dat hij/zij  toch niet kan veranderen.

Vaak wordt er verteld dat je je gevoel moet aangeven, maar wees voorzichtig. Niet elke zin die begint met “ik voel me…” geeft een gevoel weer. Bijvoorbeeld: “Ik voel me verwaarloosd” is indirect zeggen dat je partner je verwaarloost en klinkt dan meer als een beschuldiging.

 

Volgens van de Ven gaat helder communiceren over observeren op een onbevangen manier; de kern van observeren is niet oordelen. Helder communiceren gaat over samen nieuwsgierig zijn. Het is uitnodigend en niet dwingend. Het laat zich verrassen en wil niet controleren. Het gaat over liefde niet over gelijk krijgen. Maak complimenten, toon compassie, laat je partner in zijn/haar waarde, luister!!

 

Spreek je behoeften uit. Zeggen wat je wilt of wenst zonder je partner een opdracht te geven. Geliefden spreken hun behoeften niet meer uit als ze hebben ervaren dat hun behoeften zelden of nooit worden ingewilligd door hun partner. In plaats daarvan gaan ze dan eisen stellen, maar eisen stellen wekt weerstand op. Als je zegt waar je behoefte aan hebt bied je je partner de kans om deze te vervullen. Zeg wat je voelt, bijvoorbeeld: “ik voel me alleen”, klinkt minder verwijtend dan: “Je bent ’s avonds nooit thuis.”

Het is ook een kunst om behoeftes te horen in opmerkingen van je partner. Kritiek is in feite een onhandige uiting van een onvervulde behoefte; zie het daarom ook zo. Het werkt dan voor beide partners in beide richtingen.

  

Wees concreet en specifiek als het gaat over je gevoelens en behoeften. Als je zegt: “ik wil meer vrijheid,” is dit een nogal vage en daardoor nogal moeilijk te vervullen behoefte. “Ik wil op donderdagavond gaan stappen” is al een stuk duidelijker.

Voor een gelukkige relatie is het nodig dat elke partner zich veilig en verbonden voelt.

Het gaat erom je partner te laten merken dat je er voor hem/haar bent, je dient dat gevoel van ‘verbondenheid’ te behouden. Factoren die de relatie versterken of nieuw leven inblazen zijn: respect en affectie (emotioneel beschikbaar zijn). Het zorgt voor verbondenheid.

  

Iets dat helpt in de communicatie is wanneer je praat over ‘ons’ probleem. Zo omzeil je het verwijt. Spreek je behoeften uit op de juiste manier. Je kunt zeggen; ik wil dat je ophoudt met zeuren.” Dat is een wens, maar ook een bevel en een beschuldiging. Wat steekt er achter deze wens? Wil je rust? Zeg dan dat je behoefte hebt aan rust.

 

Van ‘verwijt naar verzoek’?

Stel je voor je partner zit voortdurend aan de telefoon. Dit gedrag stoort je; je zou willen dat hij/zij hiermee zou stoppen. Het liefst zou je zeggen: “Je zit al de hele avond met dat ding, nou schei toch eens uit met die telefoon en stop dat ding weg!” Alleen kun je er van op aan dat die opmerking niet het gewenste effect zal bereiken. Er zit een verwijt en ook een opdracht in verwerkt. Hoe kom je nu tot een verzoek? Volgens Marshall Rosenberg psycholoog en schrijver van ‘Geweldloze communicatie’ gaat het om het begrijpen van elkaars behoeften. Op het moment dat je partner met de telefoon bezig is kun jij je afvragen waar heb ik nu behoefte aan? Geborgenheid, respect, warmte, rust, waardering?

 

Welke concrete handeling wil je zien van je partner?

Geef de objectieve waarneming: ik zie dat je met de telefoon bezig bent.

Geef je gevoel: ik voel me alleen.

Geef je behoefte aan: Ik heb behoefte aan aandacht 

Geef aan wat je wil: ben je bereid om even samen te zitten?

Zoals het hier staat klinkt het natuurlijk erg klinisch, maar je kunt dit inkleuren met je eigen woorden.

 

Praat er een niet meer? Als dat zo is, hoe lossen we dat dan op?

Het is dan zaak om weer tot ‘speaking terms’ te komen. Dat kan betekenen dat je veel moet geven van je geduld, inzichten en conclusies. Het kan betekenen dat je van je ideeën moet afstappen, dat je je frustraties in de koelkast zet. Bedenk eens een heel andere benadering dan wat je tot nu toe hebt geprobeerd. Zelfs Albert Einstein zei: “Het is krankzinnig om hetzelfde te blijven doen en andere resultaten te verwachten”. Houd voor ogen dat het een groter goed dient, nl. jullie relatie.

 

Probeer een deal ter sprake te brengen en beantwoord ook een aantal vragen als:

Als we doorgaan wat moet er dan gebeuren?

Wat verwachten we?

Waaraan gaan we werken?

Waar je aan begint is; je gaat inventariseren wat er aan de hand is, vervolgens ga je de communicatie aanpakken, want als er niet gepraat wordt is er weinig tot niets te bewerkstelligen. Wat helpt is dat je weer enthousiast wordt over je partner; je kunt je weer eens afvragen waar je voor viel in het begin van de relatie? waar bewonderde je hem/haar om?

 

Vaak helpt het ook om je te verdiepen in wat de ander bezighoudt. Het biedt de mogelijkheid om meer diepgang in je gesprekken te krijgen. Een goede aanzet voor een dieper gesprek is  over jezelf vertellen, over wat er in je omgaat. Verwacht er niet teveel van, misschien heeft je partner net iets heel anders aan het hoofd. Zie het als een uitnodiging tot een gesprek.

Hier zijn een aantal vragen die je voor jezelf kunt beantwoorden. Neem ze daarna door met je partner.

 

1  Wat houdt je partner op dit moment het meest bezig?

2  Wat ziet hij/zij als ideale baan?

3  Welke twee mensen bewondert hij/zij het meest?

4  Wie is zijn/haar minst favoriete familielid en waarom?

5  Waarover is hij/zij op dit moment gespannen?

6  Is je partner nog tevreden met het huidige leven? Zou hij/zij dingen willen veranderen?

7  Waar is hij/zij het meest bang voor?

8  Wat is zijn/haar belangrijkste bron van steun, buiten jou?

9  Wat vindt je partner seksueel opwindend?

10 Hoe ziet hij/zij de toekomst over 5 jaar, en welk gevoel heeft hij/zij daarover?

 

Communicatieremmers

Zijn het geven van negatieve kritiek, het stellen van eisen en boosheid.

Als je reageert met kritiek, eisen en boosheid is dat een vechtreactie; je wilt dat je partner zich aanpast. Je kunt niet iemands fouten opsommen of iemand verwijten maken en verwachten dat je daarmee iets oplost. Wat je krijgt is het tegenovergestelde; er ontstaat ook een vecht- of vluchtreactie. Bij de vechtreactie krijg je ruzie, bij de vluchtreactie volhardt je partner in stilzwijgen, loopt weg, vlucht in zijn/haar werk of sluit zich af om niet gekwetst te worden.

Hetzelfde geldt voor: oude koeien uit de sloot halen, In de rede vallen, herhalen, geweld, stem verheffen, diagnosticeren. Verwijten worden beschuldigingen en beschuldigingen worden conclusies en conclusies worden diagnosen over elkaars karakter.

 

Van de Ven heeft het over de ‘Vrouwen komen van Venus’ vrouwen en de “Mannen komen van Mars,” mannen. Dat zijn vrouwen en mannen die zich beroepen op een boek, dat is geschreven door een schrijver die zich beroept op wetenschappelijk onderzoek. Nou is er niks mis met wetenschappelijk onderzoek, maar het klinkt ongeveer als de opmerking: “Zo ben ik nou eenmaal”. Waarmee je eigenlijk aangeeft dat je niet zal veranderen, dat je niet vindt dat dat nodig is, dat je de opmerkingen van je partner maar laat voor wat ze zijn, punt.

 

Er zijn een aantal rolpatronen die niet werken. Deze rolpatronen verdelen de relatie in ongelijkheid. Voorts blinken ze uit in inflexibiliteit. Zoals:

Het praten en zwijgen rolpatroon; de een praat en de ander zegt niets terug omdat hij/zij denkt dat dit toch geen zin heeft.

Het leraar en leerling rolpatroon; de een weet alles en de ander weet niets, zodat de leraar hem/haar voortdurend vertelt hoe het zit.

Het agent en boef rolpatroon; de een is het recht in eigen persoon doet alles goed, en de ander doet alles fout.

Het dokter en patiënt rolpatroon; de patiënt is ziek en de dokter (of psycholoog) vertelt precies waar het aan mankeert.

Het Goeroe en volgeling rolpatroon; de goeroe is alwetend en gaat ervan uit dat zijn volgeling hem volgt.

Als iemand in de relatie leerling, boef, patiënt, of volgeling wil zijn dan is dat prima, maar als dat niet het geval is dan heb je een probleem.

Je kunt jezelf dan de vraag stellen: Is er bij ons ook sprake van een bepaald rolpatroon? En zo ja? Welk rolpatroon hebben jullie met elkaar? Wat verwachten jullie van elkaar?

 

Oordelen. Een oordeel is een bevestiging van de waarheid van degene die het oordeel uitspreekt. Als ik zeg dat ik jou slordig vind, bewijs ik aan mezelf dat ik je ken, dat ik de wereld ken, dat ik weet wat slordig is en wat niet. In die uitspraak zal ik waarschijnlijk door mijn intonatie en houding ook een waardeoordeel laten doorklinken. Jouw slordigheid is goed of slecht en het effect daarvan is dat ik me sterker voel. Oordelen is daarom een uitstekende manier voor onzekere mensen om aan zichzelf te bewijzen dat ze de wereld kennen en dat ze goed van slecht kunnen onderscheiden. Daar worden ze zekerder van. Denken ze, want het effect van oordelen is meestal dat anderen het niet met je eens zijn. Ze protesteren of lachen je uit. Mensen zijn het alleen al niet met je eens omdat ze zich niet minder willen voelen dan jij.

Stickers plakken is de meest basale vorm van oordelen. Voorbeelden: je bent altijd te laat, je bent precies je moeder, je bent veel te gevoelig. Zulke stickers gaan een eigen leven leiden.

Wat je al denkt neem je waar. Je ziet niet meer dat er ook andere dingen gebeuren die dit oordeel tegenspreken.

 

Behalve de communicatieremmers zijn er ook een aantal zaken die extra druk op de relatie leggen zoals; de levensfase overgangen en uitdagingen zoals het krijgen van- en opvoeden van kinderen, het kind dat in de puberteit komt, het ouder worden op zich. Andere triggers zijn de ingrijpende levensgebeurtenissen zoals het verlies van een dierbare, ziekte, verhuizing, een affaire etc. Het zijn gebeurtenissen die extra druk op een relatie leggen. Het hoort er allemaal bij. Het is alleen zaak je hiervan bewust te zijn en er een goede weg in zien te vinden. Lukt het niet en speel je met de gedachte een eind aan de relatie te maken, dan zou je voor relatietherapie kunnen kiezen.

 

Literatuur

Eveline Jurry, Je wordt weer gelukkig

Jean-Pierre van de Ven, Waarom luister je niet

Maaike Goyens, Living Together Apart

Marshall Rosenburg, Geweldloos communiceren

Sue Johnson, Houd me vast

 

Download E-book

Vul onderstaande gegevens in en download gratis het E-Boek!

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Volg ons op...

Facebook:

Google +:


Actualiteiten

Accepteren en loslaten
>> meer lezen

Positieve Gezondheid
>> meer lezen

Luisteren naar kinderen
>> meer lezen

Werken aan je relatie
>> meer lezen

ACT en Defusie
>> meer lezen

Mindfulness als programma tegen stress, angst en depressie
>> meer lezen

De ademhaling
>> meer lezen

Pesten op school    (48 antipestmethoden afgekeurd!)
>> meer lezen

Nogmaals over Vitamine D
>> meer lezen

YOGA en MINDFULNESS,  A SENSE OF………WEEKEND
>> meer lezen

Hoe kan ik beter leren?
>> meer lezen

De Winterdip; Wat kun je doen tegen de winterdip(depressie)?
>> meer lezen

Praktische handleiding voor een eerste toepassing van Cognitieve Mindfulness Priming Therapie (CMPT)
>> meer lezen

Hoe kun je beter leren slapen?
>> meer lezen

De PRI: Past Reality Integration Therapy
>> meer lezen

Hoe mindful eet u?
>> meer lezen